خداى من و شماست - بپرستيد . در اين موقع مسيح خود را جزء « شهداء » محسوب كرده و مىگويد : « وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً ما دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمّا تَوَفَّيْتَنِى كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ وَأَنْتَ عَلى كُلِّ شَىءٍ شَهِيدٌ » ؛ « 1 » من تاميان آن‌ها بودم بر آن‌ها گواه بودم ؛ وقتى مرا برگرفتى ، تو مراقب آن‌ها بودى و تو بر هر چيزى گواه هستى . مقصود از گواه بودن عيسى نظارت او بر اعمال و نحوهء پرستش و فرمانبردارى آن‌ها بوده است . از اين كه در آيهء ديگر « شهداء » و « كتاب » « 2 » در كنار هم آمده‌اند مىتوان اطمينان پيدا كرد كه مقصود از شهداء ، گروه يا بصيرتى است كه بر اعمال و افعال و اوضاع امت گواهى مىدهند ، چنان كه مىفرمايد : « وَوُضِعَ الكِتابُ وَجِىءَ بِالنَّبِيِّنَ وَالشُّهَداءِ وَقُضِىَ بَيْنَهُمْ بِالحَقِّ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ » ؛ « 3 » نامهء اعمال باز مىشود و پيامبران و گواهان آورده مىشوند ؛ در اين موقع دربارهء آن‌ها از روى حق و عدالت بدون اين كه ذره‌اى اجحاف گردد ، داورى مىشود . مجموع اين آيات مىرساند كه در ميان هر امتى افراد پاك و صالحى هستند كه روز قيامت بر اعمال مجرمان و يا به طور اعم گواهى مىدهند . آنان شهادت را در اين جهان متحمل مىشوند ولى وقت ادا و ابلاغ آن

--> ( 1 ) . . مائده ( 5 ) آيهء 117 . ( 2 ) . . منظور نامهء اعمال است . ( 3 ) . . زمر ( 39 ) آيهء 69 .